Wat is er op de kermis te zien ?

Voor de collectie kinderboeken van de Koninklijke Bibliotheek is recent een uitgave van Wat is er op de kermis te zien? aangekocht. Dit zeldzame negentiende-eeuwse prentenboekje is voorzien van zestien pagina-grote en ingekleurde kermistaferelen.

In de negentiende eeuw was de kermis een bonte verzamelplaats van volksvermaak. Niet alles zouden we anno nu nog op de kermis zoeken. Het wassenbeeldenspel is nu een museum. De jongleur, de acrobaat en de capriolen van apen, honden en evenwichtskunstenaars op het koord of het paard kunnen we in het circus zien. De dansende beer – aan de ketting – en de zogenaamde “wilden” slaan we helemaal over. De goochelaar komt op tv. De reuzin en de dwerg zijn BN-ers. De kijkkast en de poppenkast staan op zolder of op school. De kanaries en het dierenspel vinden we in de dierentuin. Wat is van alle taferelen in het boek nu nog wel op de kermis te zien? Alleen de draaimolen en het draaibord.

Eigenlijk bevat het bandje twee boeken. Behalve de gedichten en platen van Wat is er op de kermis te zien? in prentverbeeldingen met toepasselijke rijmen is achterin een – uniek – vervolg bijgebonden onder de titel: Nog iets van de kermis in prentverbeeldingen. Helaas zijn beide uitgaven moeilijk te dateren. Een tweede druk verscheen in 1860 en de Groningse uitgever, R.J. Schierbeek, was werkzaam vanaf 1798. Het boekje dateert waarschijnlijk uit de late jaren vijftig van de negentiende eeuw.

Hoewel de gedichten van Harco Ilpzema Vinckers (1817-1894) hun best doen om de aandacht te trekken, gaat als vanzelf alle aandacht naar de prenten. De auteur werd ook meestal ingehuurd voor ondergeschikte commentaren: het was niet zijn rol om met zijn gedichten de fijne details en heldere kleuren van de prenten te overstemmen. Toch is het geen brave hendrikken-tekst. De auteur verplaatst zich opmerkelijk genoeg in de positie van het spelende kind zelf of de gevangen aap en de geslagen hond. Onverwacht en speels.

De illustraties zijn steendrukken, litho’s, gesigneerd door de (in Nederland) onbekende C. Roth. Op één prent is de naam vermeld als C. Rith. Misschien was Roth een Duitse lithografische drukker, wiens lithostenen door de Nederlandse uitgever waren opgekocht. De oorspronkelijke tekenaar van de prenten bleef anoniem, zoals zoveel illustratoren van kinderboeken in een tijd die het moest doen zonder zilveren en gouden penselen.

Het boek is in te zien bij de afdeling Bijzondere Collecties, Aanvraagnummer XKZ 160.

6 september 2002

Bron + meer informatie : Koninklijke Bibliotheek

Advertenties

Geen reacties to “Wat is er op de kermis te zien ?”

  1. Gelkinghe Says:

    Getuige de datum – 2002 – is dit geen recente aanwinst van de KB.
    Ik kwam hier eigenlijk om te kijken of het wereldrecord oliebollen eten gehaald is.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s


%d bloggers liken dit: